İMAM HATİP OKULLARININ TARİHÇESİ


Bu makale 2015-09-11 21:13:22 eklenmiş ve 768 kez görüntülenmiştir.
DR. MUSTAFA ERİM


Türkiye'de resmi kuruluş amacı İmam ve Hatip yetişmesini sağlamak olan orta öğretim düzeyinde mesleki okullara verilen isimdir. Milli Eğitim Bakanlığı Din Eğitimi Genel Müdürlüğü’ne bağlı olarak faaliyet gösterirler.Bugünkü İmam Hatip Liseleri’nin kökeni, 1913 yılında İmam Hatip yetiştirmek üzere açılan ve daha sonra Medresetü-l Vaazin ile birleştirilerek Medresetü-l İrşad adını alan Medresetü-l Eimmeti vel Hutaba’ya dayandırılabilir.  Bu okullar 3 Mart  1924  tarihli Tevhid-i Tedrisat Kanunu’nun çıkması üzerine kapatılmışlardır.

İmam Hatip Mektepleri (1924-1930)

Tevhid-i Tedrisat Kanunu’nun din görevlisi eğitimini düzenleyen 4. Maddesi ile medreseler kapatılıyordu.Buna karşılık, imamlık ve hatiplik gibi dini hizmetler için ayrı okullar  açılmasını öngörüyordu. Kanunda öngörülen bu okullar, 1924 yılında İmam Hatip Mektepleri adı altında 29 merkezde açıldı. Okullar, 4 yıllık ortaöğrenim seviyesinde idi. Bu okulların müdürleri özel bir din eğitimi görmemişlerdi. Daha çok deneyimli eğitimcilerdi ve amaçları Cumhuriyet'e bağlı, aydın din adamları yetiştirmekti. İmam Hatip Mekteplerinde dini ağırlıklı derslerin yanında hüsn-i hat, fransızca, tarih, coğrafya, cebir, nebatat, fizyoloji, musiki, ruhiyat (psikoloji), içtimaiyat (sosyoloji) gibi ilimler de okutulmaktaydı. Daha açılışlarının ilk yıllarından itibaren Bakanlık tasarruf tedbirleri adı altında  sadece İmam Hatip Mekteplerine yapılan tahsisatı kesmiştir. 1929 yılında sayıları 2’ye düşen İmam Hatip Mektepleri, 1930 yılı Eylül’ünde  öğrenci yokluğu gerekçe gösterilerek kapatıldı.

İmam Hatip Kursları (1949-1951)]

1930-1948 yılları arasında din eğitimi, Diyanet İşleri Başkanlığı bünyesinde açılan Kur'an kurslarında verilmiştir. Kur'an kurslarının “aydın din adamı” yetiştirmede yetersiz kaldığı bir raporla belirtilince, 1949 yılında, Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı “İmam Hatip Yetiştirme Kurslarında” din hizmeti görevlisi yetiştirme uygulaması başladı. Türkiye genelinde toplamda 10 tane de kurs merkezi açılmıştır.Ortaokul mezunu askerliğini yapmış kimselerin alındığı 10 ay süreli İmam Hatip Kurslarından 1949 sonuna kadar 50 kişi mezun oldu. Kursların süresi daha sonra iki yıla çıkarıldı ve meslek okulu mezunlarının da kurslara girmesine olanak verildi.

İmam Hatip Okulları (1951-1972)

1950 seçimlerinden sonra iktidara geçen Demokrat Parti, seçim programında yer alan İmam Hatip Okulları'nı açtı. Birinci devresi 4, ikinci devresi 3 yıl olan 7 yıl süreli ve bir bütün teşkil eden İmam Hatip Okulları 1951-1952 döneminde 7 ilde açıldı. 1954-1955 öğretim yılı sonunda ilk mezunlarını veren bu okulların  3 yıllık lise kısmı açıldı. Böylece 4+3=7 yıllık bir ortaöğretim kurumu haline geldi. 1963-1964 öğretim yılında İmam Hatip Okulları, ilk defa parasız yatılı öğrenci almaya başladı. 1970-1971 döneminde sayı 72'ye çıktı. 12 Mart darbesinin akabinde, 22 Mayıs 1972’de yayımlanan bir yönetmelikle, İmam Hatip Okullarının orta kısmı kapatıldı. Bu okullar  ortaokuldan sonra 4 yıl eğitim veren bir meslek okulu haline getirildi. Lise kısmını bitirenlere tanınan yükseköğretimin tüm programlarında okuma hakkı kaldırıldı. Üstelik alınan bir kararla İmam Hatip Okulları’nın birinci devresinden mezun olup da liselere geçiş yapmak isteyenlere doğrudan geçiş hakkı yasaklandı. 

İmam Hatip Liseleri

1973 yılında, ortaokullar ile ilgili yayımlanan kararnamede “her çeşit orta öğretim kurumuna ‘lise’ adı verilecektir” dendi. Daha sonra bu 15 Nisan 1973’te kanun haline getirildi. Kanunun 32. Maddesinde ise İHO şöyle tanımlandı:

“İmam-Hatip liseleri imamlık, hatiplik ve Kuran Kursu öğreticiliği gibi dini hizmetlerin yerine getirilmesi ile görevli elemanları yetiştirmek üzere Milli Eğitim Bakanlığınca açılan orta öğretim sistemi içinde hem mesleğe, hem yüksek öğrenime hazırlayıcı programlar uygulayan öğretim kurumlarıdır.”Bu kanunla İmam hatip okulları da liseye dönüştürüldü.

 

1974’te kurulan CHP-Millî Selâmet Partisi hükümeti döneminde İmam Hatip Liseleri’nin ortaokul bölümü yeniden açıldı. 29 yeni İHL açıldı ve böylece okul sayısı 101'e çıktı.

1976'da ilk kez Yozgat İHL’ye kız öğrenci kaydı yapıldı. Kızını İHL'ye kaydetmek isteyen bir velinin hukuk mücadelesi sonucu o güne kadar sadece erkek öğrencilerin alındığı İHL'ye  Danıştay kararı ile kız öğrenci alınmaya başladı.

 

 Milli Selamet Partisi'nin ortak olduğu hükümetler döneminde (1975-1978) 230 yeni İHL açıldı. . Böylece 1951’den 1980’e kadar açılan toplam İHL sayısı 374’ü bulmuştur. 12 Eylül 1980 askeri darbesinden sonra 1985’e kadar yeni İHL açılmadı. 1985'te ilk Anadolu İmam Hatip Lisesi olan Beykoz Anadolu İmam Hatip Lisesi AÇILDI. Bu okulun adı daha sonra Kartal Anadolu İmam Hatip Lisesi oldu. 1997’ye gelindiğinde, Anadolu imam hatip lisesi sayısı 7 iken, bunlara bağlı şube sayısı 100’e ulaşmış; kısacası Anadolu İmam Hatip Lisesi sayısı aslında 107'yi bulmuştur.

 

28 Şubat 1997 tarihinde toplanan Milli Güvenlik Kurulu’nda yaşanan irtica ile ilgili görüşmeler sonucu ,28 Şubat Süreci denilen bir dönem başlamıştır. 28 Şubat sürecindeki iki uygulama, İmam Hatip Liseleri’ni olumsuz etkilemiştir. Bunlardan birisi, 8 yıllık kesintisiz eğitimin başlaması neticesinde imam hatip liselerindeki ortaöğretim bölümlerinin kapatılması; diğeri ise üniversite sınavlarındaki katsayı uygulaması ile mezunların kendi alanları dışında üniversiteye girmesinin engellenmesidir.

İmam Hatip Ortaokullarının Kapatılması

16 Ağustos 1997 tarihinde dönemin başbakanı Mesut Yılmaz döneminde çıkarılan 4306 sayılı sekiz yıllık kesintisiz öğretim yasası, İHL'lerin ortaokul kısmının kapatılmasına yol açtığı için bu okullar açısından bir dönüm noktası oldu. Yasa ile imam-hatip liseleri 4 yıllık liseler haline gelmiş oldu.

1998 yılında YÖK ve ÖSYM tarafından üniversite sınavı puanları hesaplaması ile ilgili olarak,  meslek lisesi mezunlarının ortaöğrenim başarı puanlarının hesaplaması sırasında mezun puanların 0.5 yerine 0.2 katsayısı ile çarpılması yönünde bir karar aldı. Bu uygulama, diğer teknik lise ve meslek lisesi mezunları ile birlikte İmam Hatip Lisesi mezunlarının da üniversitede kendi alanları dışında bölümlere girmesini engelledi.  İşte bu karar ve uygulama ile bütün mesleki ve teknik liselerle birlikte özellikle İHL’nin önü kesilmiş oldu. Bu uygulamanın  sonucu olarak 1999-2000 öğretim yılı içinde ÖSYM’ce yapılan Yabancı Diller sonuçlarına göre 100 sorudan 99’unu cevaplayan İHL mezunu öğrenciler uygulamaya konulan yeni sistemin azizliğine uğrayarak istedikleri bölümlere giremediler. Nitekim, Anadolu İmam Hatip liseleri katsayı kararı öncesinde öğrencilerinin yüzde 75'ini 4 yıllık fakültelere yerleştirmeyi başarmakta iken katsayı kararıyla bu oran yüzde 25'e düştü. Bülent Ecevit’in beşinci defa kurduğu hükümet döneminde YÖK tarafından alınan bir kararla meslek lisesi mezunlarının önündeki engel biraz daha yükseltildi. 2003 yılı üniversitelere giriş sınavında Ortaöğretim Başarı Puanı (OBP) belirlenmesinde genel lise öğrencilerinin puanları 0.8, meslek liseleri mezunlarının 0.3 ile çarpımı esas alındı. Bu uygulama ile arada 50 puanlık bir fark meydana getirildi. Netice olarak o yıl yapılan 1,5 milyon öğrencinin katıldığı üniversiteye giriş sınavında Anadolu İmam Hatip liselsi mezunu bir öğrenci Türkiye 21.si olduğu halde istediği bölüme giremedi. Bu yüzden evvelce 601.000 olan öğrenci sayısı 28 Şubat sürecinde 65.000’e kadar düştü.

 

21 Temmuz 2009 yılında katsayı uygulamasının kaldırıldığı açıklandı ancak bu karar, Danıştay tarafından iptal edildi. Katsayı farkının azaltılmasına yönelik bir uygulama yapılması sonucu 2011 yılından itibaren imam hatip mezunlarının kendi alanları dışındaki üniversite bölümlerine girmesi imkânı yeniden ortaya çıktı. Bu karara göre üniversite adayları alanlarına yönelik tercihlerinde puanları 0.15, alan dışı tercihlerinde 0.13 ile çarpılacaktı. Bu düzenleme ile meslek lisesi çıkışlı öğrenciler yıllar sonra kendi alanları dışında tercih yapma imkânı buldu. İmam Hatip Lisesi mezunlarının üniversite sınavlarındaki başarısı yeniden yükseldi. 1 Aralık 2011’den itibaren puan sistemi tamamen ortadan kalktı.

İmam Hatip Ortaokullarının yeniden açılması

İlköğretim ve Eğitim Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile birlikte 2012-2013 eğitim öğretim döneminde İmam Hatip Liseleri’nin ortaokul bölümleri tekrar açılmış ve 5. sınıf öğrencileri bu okullara kaydedilmeye başlamıştır.

28 Şubat süreci ile ortaokulları kapatılan imam Hatip Liselerinde 1997 yılında 601.000 olan öğrenci sayısı, 2014’te 474.096 olmuştur. Artan nüfus dikkate alındığında bu okullar halen 20 yıl önceki öğrenci sayısına ulaşamamıştır. Dolayısıyla  zaman zaman kamuoyunda bu okullar ile ilgili olarak ortaya atılan rakamlar ve iddialar gerçeklerden uzak bilgiler olup tamamen ideolojik amaçlıdır. Türkiye’de tüm ortaokullarda olan öğrenci sayısı 4.463.867 iken İmam Hatip Ortaokullarına ki öğrenci sayısı 395.386 ‘dır Yani toplam öğrenci sayınsın %8’i İmam Hatip Ortaokullarına gitmektedir. Bu sayı Mersin’de daha düşüktür. Mersin’de 375.000 olan öğrenci sayısına mukabil İmam Hatip Okullarında ki öğrenci sayısı 15.000’dir  Yani toplam öğrenci sayısının %4’ü İmam Hatip Okullarında  okumaktadır. Sonuç olarak eğitim ve öğretim hakkı kişilerin kendi tercihlerini özgürce yapacakları bir alan olmalıdır. Hangi din, etnik ve mezhepsel yapıdan olursa olsun kişiler  kendi kimliklerine uygun öğretim kurumlarına sahip olabilmeli ve tercihlerini buna göre yapabilmelidirler.  

 

 

Yorumlar
Adınız :
E-Mail :
Başlık :
Yorumunuz :
Güvenlik :
Değiştir  
Toplam 0 yorum. Tüm yorumları okumak için tıklayın.
Diğer yazıları...
Köşe Yazarları
 ‹ 
 › 
Uysallar
ÇOK OKUNANLAR
SON YORUMLANANLAR
E-Mail Bülten Kaydı
Döviz Kurları
Blok 1
Arşiv Arama
- -
Blok 2
Anket
Blok 3.Reklam Alanı
Anamur Haber
© Copyright 2018 Gazi Soft. Tüm hakları saklıdır. Bu site Gazi SOFT haber yazılımı alt yapısı ile yapılmıştır.
GÜNDEM
Kadına Şiddet
Anayasa Haberleri
Trafik Kazaları
Yerel Seçimler
SPOR
Galatasaray
Fenerbahçe
Basketbol Haberleri
Şampiyonlar Ligi
SİYASET
Devlet Bahçeli
Kemal Kılıçdaroğlu
AKP Haberleri
EĞİTİM
Eğitim Haberleri
Eğitim Bakanlığı
A.Ö.L.
Eğitim Portalı
DÜNYA
Anamur Haber
Avrupa Haberleri
Amerika Gündemi
Suriye İç Savaş
Arıkan Meselesi