Anamur’da Kurulan İlk Fabrika: Kurşun Madeni Fabrikası…


Bu makale 2017-07-10 10:38:25 eklenmiş ve 300 kez görüntülenmiştir.
GAZİ MERT- EĞİTİMCİ

Asıl konuya geçmeden önce Türk Sanayinin öncüsü bir kişiden söz etmek istiyorum. Vehbi Koç…

Koç Holding'in Kurucusu ve Şeref Başkanı merhum Vehbi Koç, 95 yıllık ömrünün son anına kadar çalışmayı sürdürmüştü.

 

Bayram tatilini geçirdiği Antalya'da 25 Şubat 1996 günü akşam saatlerinde bir alışveriş mağazasını gezmeye ve çay içmeye giden Vehbi Koç, buradan kaldığı Talya Oteli'ne döndüğünde fenalaşmıştı.

 

Türk sanayiinin öncüsü ve duayeni Vehbi Koç, kalp ve solunum rahatsızlığından 25 Şubat 1996 günü saat 18.33'de yaşama veda emişti.

 

Vehbi Koç'tan niye bahsediyorum?

 

Geçtiğimiz yıllarda bir zamanlar Anamur’da çıkartılan ve sonradan bilinmeyen bir sebeple kapatılan KURŞUN MADENİ üzerine bir araştırma yapmıştım,.

 

Anamur’da Kurşun Madeni …

…Ve kurşun madeni Fabrikası…

… Ve de kurşun madenini çıkartan merhum Vehbi KOÇ…

 

Niçin bu araştırmayı yapmak gereğini duymuştum?

Öğrencilik yıllarımda babam, Vehbi Koç’un Anamur’da kurşun madeni çıkardığını ve kurduğu fabrikada madeni işlettiğini bir kısmını yurt dışına ihraç ettiğini anlatmıştı.

 

Eylül-2006’da yayımlanan “Anamur Yöresel Halk Hikayeleri” Kitabımda Anamur ve Bozyazı İlçelerinde oynanan Halk oyunlarımızdan Anamur Yolları, Danışmanın Düzlüğü, Gök Garga Zeybeği, Hamçökelek oyunlarının hikayelerini anlatmıştım.

 

Gerali Hamçökelek adı verilen Halk oyunu Anamur yöresine ait bir halk oyunumuz iken başta Silifke, Mut İlçeleri olmak üzere pek çok il ve ilçe tarafından kendi yörelerine mal edilmeye çalışılmıştır.

Öyle ki, Mersinli bir ses sanatçısı olan Atilla Taş, bu oyunu seslendirdiği için Silifkeliler tarafından izinsiz söyledi diye mahkemeye bile verilmişti.

 

Yaptığım araştırma sonunda Gerali’nin ; Anamur- Bozyazı yöresinde yaşadığını tespit etmiştim.

 

Bozyazı 1988’li yıllarda İlçe olarak Anamur’dan ayrılmıştır.

Bozyazı ve Anamur birbirine yapışık iki şirin İlçe’mizdir.

Birini ötekine tercih etmek mümkün değildir.

 

Her iki ilçenin tarihi, turizmi, folkloru, halk oyunları, el sanatları, yöresel yemekleri, şiir ve hikâyelerde geçen yaylaları, kelime ve deyimleri, halk oyunlarında giydikleri giysileri, çalgıları hep aynıdır.

 

Anamur- Bozyazı Yöresinde yaşadığını söylediğimiz Gerali; 1964’te kurulan Türkiye Folklor Kurumunun yaptığı derleme çalışmaları sonunda da Anamur’da yaşadığı kabul edilen bir kişidir.

 

Folklor Kurumu’nun tespitlerine göre; Gerali Anamur’un bir köyünde yaşayan , herkesçe sevilen bir Yörük yiğididir.

 

Vehbi Koç’un fabrikasının varlığı bu yiğit kişinin hayat hikayesini yazarken anlattığımız gerçek bir olaydır.

 

Sayın Vehbi Koç gençlik yıllarında Mehmet Karamancı ve Canik Vertel’le Anamur’da ortak kurşun madeni çıkarmışlar madeni işleyecek bir fabrika kurmuşlar ve bu madeni işletmişlerdir.

 

Yöresel Halk Hikâyeleri Kitabında anlattığım şekilde Gerali bu kurşun madeninde çalışmış ve Hamçökelek adı verilen halk oyunumuzun ilk dizeleri burada söylenmeye başlanmıştır.

 

Madenin ve fabrikanın kapanışı; Yine YÖRESEL HALK HİKÂYELERİ kitabımda belirtildiği şekliyle o dönem’de konan VARLIK VERGİSİ sebebiyle’dir.

 

Anamur’un yaylaları Kaş, Abanoz, Akpınar ve diğer yaylalarımıza giderken VİNÇ adı verilen bir bölge var…

 

VİNÇ adı verilen yerden çıkarılan kurşun madeni dağın eteğinde kurulan fabrikada işleniyor ve Takavil adı verilen araçlarla Bozyazı’daki Yoğunduvar denilen Barınak tesislerinin bulunduğu yerden gemilere yüklenerek yurt dışına veya Anadolu’ya sevk ediliyordu.

 

Ben çocukluk yıllarımda Bozyazı Yoğunduvar’a takavillerle maden getirilip gemilere yüklendiğini ilgiyle izlemiştim.

 

O dönemin hükümeti kurşun madenine maliyetinin iki katı vergi koyunca Sayın Vehbi Koç bu vergiyi ödemiş, fakat maden kapanmıştır.

 

Sayın Vehbi Koç “Hayat Hikâyem” adını verdiği hayatını anlatan kitabının 69’uncu sayfasında Kurşun Madeni ile ilgili bilgileri uzun uzun yazmaktadır.

 

Merhum Vehbi KOÇ’un HAYAT HİKAYEM adını verdiği kitabını defalarca okudum.

 

Öyle ki; ANAMUR YÖRESEL HALK HİKAYELERİ kitabımın ” GERALİ HAMÇÖKELEK ” bölümüne merhum Vehbi Koç’un ANAMUR’DAKİ KURŞUN MADENİ FABRİKASI ile ilgili bölümünden alıntılar yapıp okuyucularımla da paylaştım.

 

Kıtlık nedeniyle o devrin hükümeti ülke genelinde bir defaya mahsus olmak üzere tüm iş yerlerinden vergi alınmasını kararlaştırmıştı.

 

Vergileri tespit etme görevi de Valilere verilmişti.

 

O dönemde Mersin İl’inin en gözde iş yeri Vehbi Koç ve bir yabancı şirketin birlikte işlettikleri Anamur’daki kurşun madeni fabrikasıydı.

 

Yıllar sonra Sayın Vehbi Koç’un hatıralarında yazdığı şekliyle kurşun madenine öyle bir vergi konulmuştu ki bu vergiyi ödeyebilmek için fabrikanın satılması gerekiyordu.

Sayın Vehbi Koç ‘Hayat Hikâyem’ adını verdiği hayatını anlatan kitabının 69’uncu sayfasında VARLIK VERGİSİ başlığı altında aynen şunları yazıyordu:

“Merhum Şükrü Saraçoğlu Bey Başbakan, Fuat Ağralı bey Maliye Bakanı idi.

 

Varlık Vergisi adı altında bir vergi kanunu çıkardılar.

 

Bu verginin matrahı takdire bağlıydı.

 

Her ilde komisyonlar kuruldu. Bu komisyonların koydukları vergilerin itirazı,temyizi yoktu ve Türk tarihinde eşi benzeri olmayan bir vergiydi.

 

İlk hamlede bana da 350.000 lira vergi takdir edilmişti.

 

O vakit Ankara ve İstanbul’da mağazalarım,Karalyan’la ortaklaşa Orhangazi’de 8.000 liraya alınmış bir köy zeytinyağı değirmeni ile Gemlik’de 40.000 liraya alınmış bir fabrikamız,bir de Anamur’da Mehmet Karamancı ve Canik Vertel’le ortak bir kurşun madenimiz vardı.

 

Bulundukları bölgelerde en büyük vergiyi alabilmek için,mülkiye âmirleri yarışa girmişler.

 

Gemlik’te iki fabrikanın maliyeti 48.000 lira iken 40.000 liralık varlık vergisi,100.000 liralık Anamur kurşun madenine de 200.000 lira varlık vergisi geldi.

 

Şuradan buradan yazılan vergilerle bana düşen vergi milyona yaklaştı.

 

Uzun uğraşmalardan sonra, mükerrer vergiler yazıldığını ispat ederek bana takdir edilen Varlık Vergisini 600.000 liraya indirdik, hepsini ödedik…”

 

Aynı sayfada bir zeytinyağı fabrikasını Varlık Vergisi yüzünden sattığını belirlen Vehbi Koç, Türkiye genelinde kurduğu onlarca fabrikanın tamamının ödeyeceği vergiden daha fazlasının Anamur’daki kurşun madenine konduğunu ve itiraz etme şansının da olmadığını görünce Türk ve yabancı şirket yetkilileriyle toplantılar yapmış, vergi ödenmiş fakat kurşun madeni fabrikası kapanmıştı.

 

Bugünkü sohbetimde sizlere Anamur’daki kurşun madeninden ve ülkemizin saygın iş adamlarından merhum Vehbi KOÇ’un hayatından bir kesit sunmaya çalıştım.

 

Şimdi ilgililere bir görev düşüyor:

 

İlgililere düşen görev; Bu madeni yeniden araştırmak, çıkarmak ve Türk ekonomisine kazandırmak olmalıdır.

 

 

Hoşça kalınız.

Yorumlar
Adınız :
E-Mail :
Başlık :
Yorumunuz :
Güvenlik :
Değiştir  
Toplam 0 yorum. Tüm yorumları okumak için tıklayın.
Diğer yazıları...
Köşe Yazarları
 ‹ 
 › 
Manşet yanı
ÇOK OKUNANLAR
SON YORUMLANANLAR
E-Mail Bülten Kaydı
Döviz Kurları
Blok 1
Arşiv Arama
- -
Blok 2
Anket
Blok 3.Reklam Alanı
Anamur Haber
© Copyright 2018 Gazi Soft. Tüm hakları saklıdır. Bu site Gazi SOFT haber yazılımı alt yapısı ile yapılmıştır.
GÜNDEM
Kadına Şiddet
Anayasa Haberleri
Trafik Kazaları
Yerel Seçimler
SPOR
Galatasaray
Fenerbahçe
Basketbol Haberleri
Şampiyonlar Ligi
SİYASET
Devlet Bahçeli
Kemal Kılıçdaroğlu
AKP Haberleri
EĞİTİM
Eğitim Haberleri
Eğitim Bakanlığı
A.Ö.L.
Eğitim Portalı
DÜNYA
Anamur Haber
Avrupa Haberleri
Amerika Gündemi
Suriye İç Savaş
Arıkan Meselesi