Sıcak bir yaz akşamında Akdeniz’in tuzlu rüzgârı Anamur kıyılarını döverken, kayalıkların üzerine kurulmuş heybetli surlar, yüzyıllardır aynı sessizlik ve kararlılıkla denize ve uzaklara bakar. Bugün sakin bir sahil kasabası huzuruyla bizi karşılayan bu topraklar, bir zamanlar Doğu ile Batı’nın, haç ile hilalin ve fırtınalı denizlerin kaderini tayin eden amansız mücadelelere ve savaşlara sahne olmuştu. Gelin, zamanın çarkını 13. yüzyılın başlarına, yani 1200’lü yıllara saralım ve Akdeniz’in köpüklü sularında yükselen o fırtınalı fetih hikâyesine tanıklık edelim.
Roma ve Bizans devrinde gemilerin sığındığı canlı bir liman olan antik Anemurium, geçirdiği büyük depremler ve denizden gelen sayısız Arap akınlarıyla zamanla sessizliğe bürünmüştü. Bizans’ın bölgedeki gücü bir mum gibi erirken, Toroslar’ın dik yamaçlarından süzülen Ermeni beyleri sahile doğru indi. 1190’lı yıllarda Mamure Kalesi’nin surlarında nöbet tutan bir asker için batı ufku hep tehlike demekti. Korsan gemileri, fırtınalar ve kuzeyden her an gelmesi muhtemel Türk atlıları… Ermeni Krallığı, kaleyi bu nedenle adeta bir zırh gibi yeniden ördü; at nalı şeklindeki kuleleri yükseltti, taşları harçla kenetledi. Ancak burası, kralın sarayından çok uzakta, yalnız ve tedirgin bir “uç karakolu” olarak kalmaya mahkûmdu.
Takvimler 1220’li yılları gösterdiğinde, Toroslar’ın ötesinde farklı bir rüzgâr esmeye başlamıştı bile. Anadolu Selçuklu Devleti’nin vizyoner Sultanı I. Alaeddin Keykubad, gözünü Akdeniz’in mavi ufkuna dikmişti. Sultanın emri kesindi: “Kıyılar güvenli kılınacak, tüccarın yolu açılacak!” Bu zorlu görevin yükü, cesur komutan Antalya Subaşısı Mübarizeddin Ertokuş’un omuzlarındaydı. Alanya’nın fethinden sonra durmak bilmeyen Ertokuş, hem karadan atlılarıyla hem de denizden donanmasıyla doğuya doğru fırtına gibi esti. Dalga seslerine karışan nal sesleri ve kalkan gürültüleri arasında, 1225-1228 yılları arasında Mamure Kalesi’nin burçlarına Selçuklu sancağı çekildi. Akdeniz artık Müslüman tüccarlar için sığınılacak güvenli bir limandı.
Savaştan sonra kalenin yaraları hızla sarıldı, surlar Selçuklu mimarisine göre yeniden güçlendirildi. Yüzyıllar sonra yapılan kazılarda toprağın altında bulunan 1200’lü yıllara ait Selçuklu sikkeleri, bu kıyılarda artık yeni bir devrin başladığını müjdeliyordu. Ancak Selçuklu’nun bölgedeki hâkimiyeti bir fırtına gibi hızlı ve kısa sürdü; arkalarında görkemli camiler veya saraylar bırakmaya vakitleri olmadı.
Hatta bugün Anamur sokaklarında gezerken duyacağınız bir efsane bile bu kısa süreli dönemin tatlı bir yanılgısıdır: Yıllardır halkın “Sultan Alaeddin Camii” dediği o zarif yapı, aslında Selçuklu Sultanı’na bir hürmet olarak Karamanoğulları döneminde inşa edilmişti. Selçuklu toprağı maya gibi tutmuş, asıl imar çiçekleri ise Karamanoğulları devrinde açmıştı.
Bugün Mamure Kalesi’nin surlarına çıkıp rüzgâra karşı durduğunuzda, aslında sadece taş duvarlara bakmazsınız. Bastığınız her taşta Roma’nın tüccarını, Bizans’ın denizcisini, Ermeni ustasının çekiç izlerini, Mübarizeddin Ertokuş’un cengâverlerini ve Karamanoğulları’nın duasını hissedersiniz. Anamur, Akdeniz’in maviliğine gizlenmiş, her katmanında ayrı bir kahramanlık ve fetih hikâyesi barındıran canlı bir tarih kitabı gibidir. Ve o kitap, dalgaların melodisi eşliğinde hâlâ okunmayı beklemektedir.
Yeniden görüşmek üzere, hoşça ve sağlıcakla kalın.