Toplumda yaygın bir anlayış vardır: Din denildiğinde çoğu insanın aklına öncelikle namaz, oruç ve hac gelir. Oysa adalet ve merhamet, çoğu zaman geri planda kalır. Hatta kimi zaman neredeyse hiç hatırlanmaz.
Oysa İslam’ın özü, bu algının tam tersini işaret eder. Nitekim Cuma hutbelerinin sonunda sıkça okunan Nahl Suresi 90. ayet, bu gerçeği açıkça ortaya koyar: Allah adaleti, iyiliği ve yardımlaşmayı emreder; kötülüğü ve zulmü yasaklar.
Bu ayetin her hafta camilerde okunması elbette çok kıymetlidir. Ancak asıl mesele, bu ilahi mesajın hayatın içine ne kadar taşındığıdır. Ne yazık ki çoğu zaman ayet minberde kalmakta, gündelik hayata yeterince yansımamaktadır.
Bugün birçok insan ibadetlerinde son derece titiz davranırken, aynı hassasiyeti adalet konusunda göstermekten uzak kalabilmektedir. Oysa gerçek dindarlık, sadece ibadetlerle değil; kul hakkına riayetle, adaletli davranışla ölçülür.
Örneğin bir işveren düşünelim. Yasal olarak belirlenen ücreti vermesi yeterli midir? Eğer çalışanının geçim şartlarını göz ardı ediyorsa, burada vicdani bir eksiklikten söz etmek gerekir. Aynı şekilde bir ev sahibi, piyasa şartlarını gerekçe göstererek kiracısını zor durumda bırakıyorsa, bu da adaletle bağdaşmaz.
Adalet; sadece kuralların uygulanması değil, aynı zamanda vicdanın da devreye girmesidir. Gücü ve imkânı daha fazla olanın, daha zayıf olanı gözetmesi gerekir. İşte dinin özündeki merhamet ve adalet anlayışı tam da bunu gerektirir.
Bugün “asgari ücret” kavramı dahi yeniden düşünülmelidir. İnsan onuruna yakışır bir yaşam sunmayan her düzen, adalet açısından sorgulanmaya muhtaçtır.
Unutulmamalıdır ki; adaletin olmadığı bir yerde, yapılan ibadetlerin insanı kurtaracağı düşüncesi büyük bir yanılgıdır. Gerçek dindarlık, hayatın her alanında adil olabilmektir.
Gelecek yazı: Adil olanları iş başına getirmek